Detektyw – jego prawa i obowiązki

Kto to jest detektyw?

Detektyw to osoba prowadząca śledztwo w sposób dyskretny,  niestandardowy i stosująca metody niejawne. To zawód coraz bardziej popularny i dostrzegany. Aby go wykonywać niezbędna jest odpowiednia licencja i działalność w ramach prywatnego biura śledczego. Termin detektyw w Polsce ma ścisły zakres pojęciowy i określa osobę prywatnego detektywa, w odróżnieniu od terminologii anglosaskiej, gdzie detektywem nazywa się również funkcjonariuszy służb operacyjnych i śledczych.

Podstawa prawna.

Ustawa, która określa zasady wykonywania zawodu detektywa w Polsce istnieje dopiero od 2001 r. ( ustawa o usługach detektywistycznych z dnia 6 lipca 2001 r.) Znajdziemy w niej prawa i obowiązki tego zawodu, a także zasady i tryb zdobywania uprawnień niezbędnych do świadczenia usług detektywistycznych.

Licencja detektywa – dla kogo?

Aby zajmować się pracą detektywa należy uzyskać odpowiednią licencję. Potrzebne do tego są następujące warunki:

  1. posiadanie obywatelstwa polskiego lub innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
  2. ukończenie 21 roku życia,
  3. posiadanie wykształcenia co najmniej średniego,
  4. posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych,
  5. brak toczącego się przeciwko takiej osobie postępowania karnego lub w sprawach o przestępstwa skarbowe popełnionych z winy umyślnej,
  6. brak skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa także skarbowe popełnione z winy umyślnej,
  7. posiadanie nienagannej opinii wydanej przez komendanta Policji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania,
  8. posiadanie zdolności psychicznych do wykonywania czynności w zakresie usług detektywistycznych, potwierdzonych orzeczeniem lekarskim,
  9. brak zwolnienia dyscyplinarnego w ostatnich 5 latach w organach takich jak Policja, ABW, Agencja Wywiadu, prokuratura, sąd itp.,
  10. odpowiednie przeszkolenie potwierdzone dokumentem z zagadnień ochrony danych osobowych, ochrony informacji niejawnych, przepisów regulujących prawa i obowiązki detektywa oraz zasad wykonywania działalności gospodarczej w zakresie usług detektywistycznych.

Często agencja detektywistyczna jest prowadzona przy działalności związanej z usługami ochrony osób i mienia. Pamiętać należy jednak, że są to oddzielne formy działalności i są regulowane odrębnymi aktami prawnymi.

Jakie prawa i obowiązki posiada detektyw?

Ustawa o usługach detektywistycznych reguluje obowiązki nałożone na detektywów jak również określa ich uprawnienia. Do obowiązków, które znajdziemy w rozdziale 2 ustawy należy zaliczyć:

  • przestrzeganie wolności i praw człowieka i obywatela,
  • zachowanie należytej staranności przy wykonywaniu czynności,
  • kierowanie się obowiązującymi zasadami etyki i lojalnością wobec zlecających usługę,
  • przestrzeganie przepisów prawa oraz odmowy wykonania czynności nieetycznej lub niezgodnej z prawem,
  • zachowanie w tajemnicy źródła informacji oraz okoliczności sprawy, o których detektyw powziął wiadomość w trakcie wykonywania zlecenia,
  • ustalenie tożsamości osoby zlecającej wykonanie usługi detektywistycznej,
  • sporządzenie końcowego pisemnego sprawozdania z wykonanych czynności,
  • przekazanie sprawozdania z wykonanych czynności zleceniodawcy,
  • okazywanie licencji na żądanie osoby, której czynności dotyczą,
  • poddawanie się okresowym badaniom lekarskim i psychologicznym.

Detektyw nie ma nadanych przez ustawodawcę specjalnych uprawnień szczególnych. Posiada jednie uprawnienie do przetwarzania danych osobowych zebranych w toku śledztwa bez zgody osób, których te dane dotyczą. Detektyw jednak nie może przekazywać tych danych innemu podmiotowi. Agencja detektywistyczna nie jest uprawniona do legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości, ani  przeszukiwania osób, pomieszczeń czy pojazdów. Ustawa o usługach detektywistycznych nie daje prawa do stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej. W zakresie samoobrony detektyw ma takie same uprawnienia jak każdy, inny obywatel. Kluczowe znaczenie mają więc przepisy kodeksu karnego określające co jest obroną konieczną i stanem wyższej konieczności. Detektyw w związku ze swoją pracą nie ma przyznanej szerszej niż inny obywatel ochrony prawnej.

Napisz komentarz!

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *